96-10 Alak Suresi

admin

96 (Alak)/10

صَلَّى

إِذَا

عَبْدًا

sallâ[1]

izâ

abden

salat etti

-ği zaman

bir kulu

96/10. Namaz kıldığı[2] zaman bir kulu[3]…

Resim 1. Yahudi bir gencin kendi dinine göre “namaz kılarken” yaptığı bazı hareketler

[1] Arapçada sallâ fiilinin temel anlamının (muhtemelen, sırtın ortası manasına gelen salâ kelimesiyle ilişkili olarak) “eğilmek” olduğu ve zamanla “Tanrı için eğilmek, Tanrı’ya yalvarmak, dua etmek ve namaz kılmak gibi özel dini anlamlar kazandığı anlaşılmaktadır. Arapçanın kardeş dilleri olan İbranice ve Asurcada da muadilleri “dua etmek” ve ”yalvarmak” manalarına gelir. Eski Ahit’te (צְלָא) fiili (sad, lam ve elif harfleriyle yazılır), “Daniel yasanın imzalandığını öğrenince evine gitti. Üst odasının Yeruşalim yönüne bakan pencereleri açıktı. Daha önce yaptığı gibi her gün üç kez diz çöküp dua etti, Tanrısına övgüler sundu.” ayetinde, vakitli ve şekilsel bir ibadeti (namaz) ifade etmek için kullanılmıştır (Daniel, 6/10). Bazı ufak tefek farklılıklar gösterse de, “namaz” olarak isimlendirilebilecek şekilsel bir ibadet, hemen hemen bütün dinlerde mevcuttur (Bakınız; Resim 1). Kuran’ın indiği dönemde müşrik Araplar arasında da, Kabe’nin yanında icra edilen, “ıslık (mukâ’)” ve “alkış (tesdiye)”tan ibaret bir ritüelin olduğu Kuran’da haber verilmektedir (8/35). Kuran’da “sallâ” fiili ve “salât” kelimesiyle, vakitli ve şekilsel bir ibadetin (namaz) kastedildiğini gösteren pek çok delil vardır: (a) mabette yapılması (3/39), (b) normalde bir ölçüsünün olması ve baskın tehlikesi olduğunda kısaltılmasına izin verilmesi; hem bizzat yapılabilmesi hem de biri tarafından yaptırılabilmesi; yerine getirildiği sırada çevreye ilgisiz kalınması nedeniyle güvenlik riski oluşturması; secde hareketini ihtiva etmesi; normalde silahların bir kenara bırakılmasını gerektirmesi; baskın tehlikesi altında bile terk edilmeyip, iki gruba ayrılarak da olsa yerine getirilmesinin istenmesi ve vakitli bir farz olduğunun açıkça ifade edilmesi (4/101-103), (c) normalde yaya olarak veya binek sırtında yerine getirilememesi, ancak korku halinde buna müsaade edilmesi (2/238), (d) öncesinde abdest alınmasının istenmesi (5/6) ve (e) su bulunamadığında veya kullanıma uygun olmadığında dahi, teyemmüm edilerek hastalıkta veya seferde bile yerine getirilmesinin istenmesi (4/43) ve (f) belli vakitlerde yapılması gerektiğinden bahsedilmesi (11/114, 17/78). Sallâ fiili “alâ” harfi ceriyle birlikte kullanıldığında, destek olmak manasına gelmektedir (9/99-103, 33/43, 33/56).

[2] Surenin sonunda “salât”a engel olmaya çalışan kişiye uyulmayıp da “secde” edilmesinin istenmesi nedeniyle, ayette bahsedilen “salât”ın secde hareketini ihtiva ettiği sonucuna ulaşılabilir. Bu nedenle, sallâ fiilinin muhtemel anlamları arasından “namaz kılmak” manası tercih edilmiştir.

[3] Burada “namaz kılan bir kulun engellenmesi”nden bahsediliyor olması, namazın daha önceki bir ayetle Müslümanlara emredilmiş olma ihtimalini akla getiriyor. “Rabbin için namaz kıl!” (108/2) vb. ayetlerle, Alak suresindeki bu hadiseden önce Müslümanlara namaz kılmalarının emredilmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Namaz kılınmasının emredilmiş olmasına rağmen, nasıl kılınacağının ayrıntılı olarak açıklanmamış olması; bu ibadetin vahyin ilk muhatapları tarafından bilindiğine işaret etmektedir. Nitekim, yukarıda da ifade edildiği gibi, “namaz” kadim bir ibadettir.

admin

96 (Alak)/10

صَلَّى

إِذَا

عَبْدًا

sallâ[1]

izâ

abden

salat etti

-ği zaman

bir kuhu

96/10. When a servant [3] performs prayer[2]…

Image 1. Some movements of a Jewish youth while “praying” according to his religion.

[1] It is understood that the basic meaning of the verb sallâ in Arabic (probably related to the word salâ meaning the middle of the back) is “to bow” and that over time it acquired special religious meanings such as “bowing to God, imploring God, praying and performing prayer”. In Hebrew and Assyrian, which are sister languages ​​of Arabic, the equivalents mean “to pray” and “to implore”. In the Old Testament, the verb (צְלָא) (written with the letters sad, lam and alif) is: “When Daniel learned that the law had been signed, he went to his house. The windows of his upper room facing Jerusalem were open. As he had done before, he knelt down and prayed three times a day, praising his God.” In the verse, it is used to express a timely and formal act of worship (prayer) (Daniel, 6/10). Although there are some minor differences, a formal act of worship that can be called "prayer" exists in almost all religions (See; Image 1). The Quran also reports that among the polytheistic Arabs at the time of the Quran's revelation, there was a ritual consisting of "whistling (mukâ')" and "clapping (tesdiye)" performed near the Kaaba (8/35). There are many proofs in the Quran that the verb "sallâ" and the word "salât" refer to a timely and formal act of worship (prayer): (a) it is performed in a place of worship (3/39), (b) it normally has a certain length and is allowed to be shortened in case of a raid; it can be performed both individually and by someone else; it poses a security risk due to the disregard for the surroundings during its performance; it includes the act of prostration; it normally requires weapons to be put aside. (a) the requirement that it be performed even under the threat of a raid, and that it be fulfilled by dividing into two groups, and that it is clearly stated that it is a timely obligation (4/101-103); (c) that it cannot normally be performed on foot or on horseback, but that it is permitted in case of fear (2/238); (d) the requirement to perform ablution beforehand (5/6); (e) the requirement to perform it even when water is unavailable or unsuitable for use, by performing tayammum, even in case of illness or travel (4/43); and (f) the mention that it must be performed at specific times (11/114, 17/78). When the verb sallâ is used with the preposition “alâ”, it means to support (9/99-103, 33/43, 33/56).

[2] Because at the end of the surah, it is requested that one should not follow the person who tries to prevent the “salât” and instead perform “sajdah”, the verse mentions that it must be performed at specific times. It can be concluded that "salat" includes the act of prostration. Therefore, among the possible meanings of the verb salla, the meaning of "to pray" has been preferred.

[3] The fact that "a servant who prays is prevented" is mentioned here suggests the possibility that prayer was commanded to Muslims with an earlier verse. It is highly probable that Muslims were commanded to pray before this incident in the Alak Surah with verses such as "Pray to your Lord!" (108/2). Although prayer was commanded, the fact that how to perform it was not explained in detail indicates that this worship was known by the first recipients of the revelation. Indeed, as stated above, "prayer" is an ancient act of worship.